ПЕСНЯ НАЦИОНАЛЬНОЙ НЕЗАВИСИМОСТИ

У каждого государства существует символы независимости и суверенитета. Государственный гимн Республики Узбекистан является признаком и символом нашего государственного суверенитета и представляет страну на международных отношениях.

10 декабря 1992 года был принят закон Республики Узбекистан о Государственном гимне. Настоящий закон состоит из 13 стетьей. Автором текста Государственного гимна Республики Узбекистан является народный поэт А.Арипов, а музыкальная редакция сочинена М.Бурхановым.

Согласно статьи 2 данного Закона Государственный гимн является символом государственного суверенитета, глубокое уважение к Государственному гимну Республики Узбекистан – патриотический долг каждого гражданина Республики Узбекистан.

Согласно статьи 3 вышеуказанного закона, Государственный гимн Республики Узбекистан исполняется:

1) при вступлении в должность Президента Республики Узбекистан – после принесения им присяги;

2) при открытии и закрытии сессий Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан и пленарных заседаний Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан;

3) при открытии торжественных собраний и заседаний, посвященных отмечаемым в Республике Узбекистан общенациональным праздникам;

4) государственными телевизионными и радиовещательными компаниями ежедневно – перед началом и по окончании вещания, а при круглосуточном вещании – в 6 часов и в 24 часа, в новогоднюю ночь – в 24 часа;

5) при открытии памятников, а также монументов, обелисков и других сооружений в ознаменование важнейших исторических событий в жизни республики, в честь выдающихся политических, государственных, военных деятелей, народных героев, деятелей науки, литературы и искусства;

6) при поднятии Государственного флага Республики Узбекистан во время церемоний и других торжественных мероприятий, проводимых государственными органами, иными организациями;

7) при встрече и проводах посещающих Республику Узбекистан с официальным визитом глав государств и правительств иностранных государств – после исполнения государственного гимна соответствующего иностранного государства;

8) во время проведения воинских ритуалов – в соответствии с общевоинскими уставами Вооруженных Сил Республики Узбекистан;

9) в образовательных учреждениях общего среднего, среднего специального, профессионального и высшего образования – при церемониях открытия нового учебного года и окончания учебного года;

10) на спортивных аренах – во время проведения чемпионатов Республики Узбекистан, международных спортивных соревнований с участием национальных сборных и во время церемониалов по случаю награждения победителей международных спортивных соревнований, представляющих спортивные сборные Республики Узбекистан.

Государственный гимн Республики Узбекистан может быть поднят во время общенациональных праздников и торжественных мероприятий при обеспечении необходимого уважения к нему.

Согласно статьи 5 закона Государственный гимн Республики Узбекистан может исполняться в оркестровом, хоровом, оркестрово-хоровом либо ином вокальном и инструментальном исполнении. При этом могут использоваться средства звукозаписи. В случае вокального и вокально-инструментального исполнения Государственный гимн Республики Узбекистан исполняется полностью, а в случаях инструментального исполнения допускается частичное исполнение гимна – проигрываются запев и припев один раз.

Государственный гимн Республики Узбекистан должен исполняться в точном соответствии с текстом и музыкальной редакцией гимна, утвержденными законом.

При публичном исполнении Государственного гимна Республики Узбекистан присутствующие выслушивают гимн стоя и прикладывают ладонь правой руки к левой стороне груди, а состоящие на военной или другой государственной службе лица в форменной одежде прикладывают руку к головному убору, если иное не предусмотрено законодательством.

В случае, если исполнение Государственного гимна Республики Узбекистан сопровождается поднятием Государственного флага Республики Узбекистан, присутствующие поворачиваются лицом к нему.

Кроме того, согласно статьи 8 закона исполнение Государственного гимна Республики Узбекистан регламентируется:

 – в воинских частях, на военных судах, а также отдание воинской чести военнослужащими при исполнении Государственного гимна Республики Узбекистан – воинскими уставами;

– в органах внутренних дел, а также отдание чести лицами рядового и начальствующего состава органов внутренних дел при исполнении Государственного гимна Республики Узбекистан – правилами, устанавливаемыми Министерством внутренних дел Республики Узбекистан;

– в образовательных учреждениях правилами, устанавливаемыми Министерством высшего и среднего специального образования Республики Узбекистан и Министерством народного образования Республики Узбекистан по согласованию с заинтересованными организациями.

Лица, виновные в нарушении законодательства о Государственном гимне Республики Узбекистан, несут ответственность в установленном порядке.

В статьи 2031 Кодекса об административном ответственности Республики Узбекистан установлена ответственность за нарушение законодательства о государственных символах и такое нарушение влечет наложение штрафа на граждан до трех, а на должностных лиц от трех до семи минимальных размеров заработной платы.

А также, согласно статьи 215 Уголовного кодекса Республики Узбекистан надругательство над государственными символами Республики Узбекистан или Республики Каракалпакстан несет уголовную ответственность и наказывается штрафом до двадцати пяти минимальных размеров заработной платы или обязательными общественными работами до трехсот шестидесяти часов либо исправительными работами до трех лет.

Контроль за исполнением закона осуществляется органами внутренних дел.

Одним словом можно сказать, что государственный гимн является символом нашей независимости и мы должны гордиться им.

АСКАР МАМАРАИМОВ,

Судья Сурхандарьинского областного суда

Сурхондарё вилоят судида судьялар, прокуратура ва ички ишлар органлари, Соғлиқни сақлаш бошқармаси, тиббий муассасалар ҳамда “Адолат” социал демократик партияси вакиллари иштирокида семинар ташкил этилди

Мазкур семинарда вилоят судининг фуқаролик ишлари бўйича судьялари, фуқаролик ишлари бўйича туманлараро (туман) судлари судьялари, прокуратура, ички ишлар органлари, вилоят Соғлиқни сақлаш бошқармаси, вилоят Сил касалликлари ва психиатрия диспанцерлари масъулари, “Адолат” социал демократик партияси вакиллари ҳамда АКТ ходимлари иштирок этишди.

Ташкил этилган ушбу семинарда масъуллар томонидан Шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига ётқизиш ёки унинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш ҳамда шахсни сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ғайриихтиёрий тартибда ётқизиш ёки унинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш тартиблари ва ушбу тоифадаги аризалар билан судга мурожаат қилиш тартиби, тақдим этиладиган ҳужжатлар, судда иштирок этиш билан боғлиқ процессуал ҳуқуқ ва мажбуриятлар, шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия муассасасига олиб боришда ва ётқизишда жамоат хавфсизлигини таъминлаш, яъни бу борада суд ҳужжатларининг ижросини таъминлашда масъул шахслар, суд қарорларини юбориш механизми, электрон ҳужжат алмашинувини интеграциялашга доир масалалар юзасидан сўз юритилди.

Бундан ташқари, семинар давомида фуқаролик ишлари бўйича судларда алоҳида тартибда кўриладиган ишлар яъни шахсни ғайриихтиёрий тартибда психиатрия стационарига ётқизиш;

-унинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш;

-шахсни сил касаллигига қарши кураш муассасасининг ихтисослаштирилган бўлимига ғайриихтиёрий тартибда ётқизиш;

-унинг ушбу муассасада ётиши муддатини узайтириш тартиблари бўйича амалиётда учрайдиган муаммоларни бартараф этиш ҳамда муомалага лаёқатсиз деб топиш ҳақидаги ишларни судда кўриб чиқиш тартиби, ҳал қилув қарори ижроси бўйича ҳамкор ташкилотлар билан келишиб олинди.

Шунингдек, ортиқча оворагарчиликнинг олдини олиш мақсадида суд ва тиббиёт муассасалари ўртасидаги жараёнларни тўлиқ рақамлаштириш, васийси бўлмаган шахсларни «Мурувват» уйларига жойлаштириш тартибини соддалаштириш механизмларини жорий этиш лозимлиги қайд этилди.

Қизғин муҳокамалар давомида ҳамкор ташкилотлар томонидан билдирилган бир қатор муҳим таклифлар илгари сурилди.

УКТАМ МАМАДИЕВ,

Сурхондарё вилоят судининг фуқаролик ишлари бўйича судьяси

Сурхондарё вилоят маъмурий судида “8 декабрь – Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлигининг 33 йиллиги байрами” ва “9 декабрь – Халқаро коррупцияга қарши курашиш куни” муносабати билан очиқ эшиклар куни ташкил қилинди

Жумладан, оммавий ахборот воситалари ва кенг жамоатчилик вакилларини судлар фаолияти билан яқиндан таништириш, жамоатчиликка суд интерактив хизматлари ва коррупцияга қарши курашишда судларнинг роли ҳақида маълумот бериш мақсадида Сурхондарё вилоят маъмурий судида “Очиқ эшиклар куни” ташкил этилди. 

Тадбирни вилоят маъмурий суди раиси Р.Ғуломов кириш сўзи билан очиб, барчани “8 декабрь – Ўзбекистон Республикаси Конституцияси қабул қилинганлигининг 33 йиллиги байрами” билан самимий табриклади.

Шундан сўнг вилоят маъмурий суди раиси Р.Ғуломов ўз сўзида Сурхондарё вилоят маъмурий суди томонидан судья ва суд ходимларининг хизмат ҳамда хизматдан ташқари юриш-туриш, одоб-ахлоқ қоидаларига, меҳнат ва ижро интизомига риоя қилиши, хизмат вазифаларини виждонан бажариши, сабр-қаноатли, тоза ва ҳалол бўлиши, манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслиги, шунингдек, коррупциянинг ҳар қандай кўринишига қарши муросасиз курашиш бўйича бир қатор ишлар амалга оширилиб келинаётганлигини таъкидлади.

Хусусан, коррупцияга қарши курашиш бўйича судьялар ва суд аппарати ходимлари ўзларига юклатилган вазифалар ва берилган топшириқларни ўз вақтида ва сифатли бажариш, судья ва суд аппарати ходимларига маънавий, ахлоқий жиҳатдан юксалтириш мақсадида ҳар ойида камида битта бадиий китоб ўқиш, умумий ва соҳавий қонунчилик ҳамда мансаб йўриқномаси юзасидан билим ва кўникмаларини баҳолаш бўйича савол-жавоблар ўтказиш, ушбу соҳага оид семинар машғулотлари ўтказиб бориш ва коррупция оқибатларини тушунтириш ҳамда видеороликлар намойиш қилиш юзасидан ҳам бир қатор ишлар амалга ошириб келинган.

Шу билан бирга, вилоят ҳудудида содир этилган коррупциявий ҳолатларни чуқур таҳлил қилган ҳолда Коррупцияга қарши курашиш бўйича ҳудудий кенгашларга ахборот киритиш амалиёти ҳам йўлга қўйилган.

Бундан ташқари, вилоят маъмурий судининг судьялари томонидан бугунги кунда мамлакатимизда суд-ҳуқуқ тизимида амалга оширилаётган ислоҳотлар доирасида судларнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, судья ва суд ходимлари учун муносиб иш шароитларини яратиш масаласига алоҳида эътибор қаратилганлиги, бу каби юксак эътибор одил судловни амалга ошириш, соҳа вакилларига судьялик фаолиятини амалга оширишда, энг асосийси, инсон ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлашда, одил қарорлар қабул қилишда муҳим омил бўлаётганлиги таъкидлаб ўтишди.

Якунда оммавий ахборот воситалари ва кенг жамоатчилик вакиллари билан фикр алмашиниб, уларнинг соҳага доир берилган саволларига масъуллар томонидан жавоблар берилди.

АКРОМ МУХИДДИНОВ,

Сурхондарё вилоят маъмурий судининг судьяси

БОҒ ИЧИДА КЎМИБ САҚЛАНГАН ОҒУ

очерк

Мамлакатимизда гиёҳванд моддалар ноқонуний айланишининг олдини олиш борасида профилактик тадбирлар ўтказилаётган бўлса-да, баъзилар оғу савдосига қўл ураётгани ташвишланарлидир. Сариосиёлик Адхам Турдиев (исм-фамилия ўзгартирилган) ўзига  тўғри йўлни танлаш ўрнига мўмай даромад топиш илинжида бўлади.

Адхам 2025 йил май-июнь ойларидан бошлаб “гашиш” гиёҳвандлик воситасини истеъмол қилиб келар эди. Ўзининг танишидан олган гиёҳвандлик воситасини бир қисмини истеъмол қилиб, қолганини уйидаги боғ ичида кўмиб сақлаб келади. Адхамнинг уйдагилари эса унинг бу қилмишидан бехабар эди. Кунларнинг бирида унга Сариосиё туманида яшовчи таниши телефон қилиб, “ука, сен тоғда яшайсан, “чарс” гиёҳвандлик воситаси сотадиган танишинг йўқми, олмоқчиман” дейди, шунда у ўзида танишидан олган “гашиш” гиёҳвандлик воситаси борлигини айтганида, телефон қилган таниши сотиб олишлигини билдириб, уни туман марказига чақиради. Адхам уйидаги оғуни шимини чўнтагига солиб йўлга отланади.

Гиёҳвандлик воситасини қонунга хилоф равишда сотиб ўтказишни мақсад қилган Адхам ёнида бўлган оғуни 500.000 сўмга сотган вақтида тезкор ходимлар томонидан ушланиб, ундан олиб келган оғуси ашёвий далиллар ҳужжатлаштириб олинади.

Жиноят ишлари бўйича Узун туман судида бўлиб ўтган очиқ суд мажлисида судланувчи ва гувоҳларнинг кўрсатувларини тингланиб, жиноят иши ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, ишда мавжуд бўлган далилларга баҳо бериб, тарафларнинг музокара нутқларини муҳокама қилиб, суд оғуфуруш Адхам Турдиевга нисбатан ўз ҳукмини эълон қилди.

Эндигина 21 ёшни қаршилаган Адхам 7 йил панжара ортига равона бўлди. Албатта, жиноятга жазо муқаррар.

Хулоса ўрнида айтиш керакки, инсон ҳаётига хавф туғдирадиган гиёҳвандлик иллатини йўқотиш ва бу иллатни тарқалишини олдини олиш ҳар биримизнинг бурчимиздир.

ФАРХОД МИРЗАКУЛОВ,

Жиноят ишлари бўйича Узун туман суди раиси

МАМЛАКАТИМИЗДА ХОТИН-ҚИЗЛАРГА НИСБАТАН АМАЛГА ОШИРИЛАЁТГАН ИСЛОҲАТЛАР

Ҳозирда мамалакатимизда жисмоний, руҳий, иқтисодий ёки жинсий зўравонлик қурбони бўлаётган хотин-қизларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш борасида кескин чора-тадбирлар амалга оширилиб келинмоқда.

Бу борада 2019 йил 2 сентябрь куни “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги Қонун, 2023 йил 11 апрелдаги 829-сонли Қонуни асосида Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 1261-моддаси оилавий (маиший) зўравонлик шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 592-моддаси оилавий (маиший) зўравонлик каби нормалар билан мустаҳкамлаб қўйилган. Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг Хотин-қизлар ва гендер тенглик масалалари қўмитаси, тегишли вазирлик ва идоралар иштирокида ишчи гуруҳлар ташкил этилганлиги, аҳоли ўртасида маънавий-ахлоқий муҳитни яхшилаш, тарғибот ҳамда тушунтириш ишлари йўлга қўйилаётганлиги хотин-қизларнинг ҳуқуқлари нақадар ҳимоя қилинаётганлигини яққол тимсоли ҳисобланади.

Дунёда ҳар бир инсон қадрли ва дахлсиздир, аммо афсуски, айни пайтда ҳам миллионлаб хотин-қизлар турли кўринишдаги зўравонликка дуч келмоқда. Жисмоний, руҳий, иқтисодий ёки жинсий зўравонлик – қайси шаклда бўлишидан қатъи назар, бу жамиятнинг инсонийлик меъёрларига зид ҳамда келажагимизга катта таҳдиддир.

Хотин-қизларга нисбатан зўравонликни камайтириш ва тугатиш учун ёлғиз курашнинг ўзи камлик қилади. Бу муаммога бутун жамият жавобгар ҳисобланади.

Қуйида бу борада бир қатор ташаббуслар келтирилади:

Оиладан бошлаш: болаларга хурмат, инсоф ва бағрикенглик руҳида тарбия бериш;

Маориф ва таълим: мактаб ва олий таълим муассасаларида зўравонликнинг зарари ҳақида тушунтириш ишларини кучайтириш;

Қонунчиликни мустаҳкамлаш: аёллар ҳуқуқларини ҳимоя қиладиган механизмларни янада кучайтириш ва амалий самарадорлигини ошириш;

Жамоатчилик назорати: зўравонлик ҳолатларини кўрмасликка олмаслик, уларни яширмаслик, аксинча, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларга маълум қилиш.

Шунингдек, зўравонликдан жабр кўрганлар учун психологик ва ҳуқуқий хизматларни кенгайтириш.

Баъзан битта сўз, бир мурожаат, бир қўллаб-қувватлаш хатти-ҳаракат ҳам бир инсоннинг ҳаётини ўзгартиради. Агар атрофимизда зўравонликка учраётган аёлни кўрсак, бефарқ бўлмаслигимиз керак. Жабрланувчига ёрдам қўлини чўзиш – бу фақат эзгулик эмас, балки жамият олдидаги фуқаролик бурчидир.

Хотин-қизларга нисбатан зўравонлик бу – шaxсий эмас, ижтимоий муаммо. Уни йўқ қилиш учун эса бирлашган ҳолда ҳаракат қилиш зарур. Ҳар биримиз оилада, ишда, кўчада – қаерда бўлмайлик, хурмат ва инсонийликни устувор қила олсак, зўравонликсиз келажак барпо этишга ҳисса қўшган бўламиз.

Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 592-моддасида белгиланган ҳуқуқбузарликларни содир этиш, яъни оила аъзоларига нисбатан ҳуқуқларни чеклаш – таълим олиш, меҳнат қилиш, соғлиқни сақлаш ва мулкдан фойдаланиш ҳуқуқига тўсқинлик қилиш, мол-мулкка зарар етказиш – шахсий ашёлар ва мулкка қасддан шикаст етказиш, психологик ва иқтисодий тазйиқ – оиладаги тенгликни бузиш, шахснинг эркинлигини чеклаш каби ҳолатларга йўл қўйилган тақдирда маъмурий ҳуқуқбузарлик сифатида баҳоланади ва жавобгарликка тортилади. 

Шунингдек, бу каби ҳолатларга йўл қўймаслик борасида мамлакатамизда бир қатор амалий ишлар жумласига, зўравонликка учраган шахслар учун ҳимоя ордерлари, психологик ёрдам хизматлари ташкил этилмоқда. 

Ички ишлар органлари ва судлар томонидан маъмурий жавобгарлик чоралари қўлланилмоқда, такрорий ҳолатларда эса жиноий жавобгарликка тортиш механизми ишга туширилмоқда. 

Оиладаги тенглик ва шахсий дахлсизликни таъминлашга қаратилган муҳим ҳуқуқий асос мавжудлиги;

Қонунчилик ислоҳотлари ва амалий чоралар жамиятда зўравонликка нисбатан муросасиз муносабатни шакллантирилаётганлиги;

Профилактика ва тарғибот ишлари оилаларда соғлом муҳитни таъминлашга хизмат қилаётганлиги;

Давлат органлари, нодавлат ташкилотлар ва халқаро институтлар иштирокида кенг кўламли ишлар амалга оширилаётганлигини таъкидлаш лозим.

Хулоса қилиб айтганда, мамлакатимизда оилавий (маиший) зўравонликка қарши курашиш, хотин-қизларни ҳуқуқларини ҳимоя қилиш борасида қонунчилик, институционал ва амалий чоралар уйғунлигида амалга оширилиш билан бир қаторда бу жараён шахснинг ҳуқуқ ҳамда эркинликларини ҳимоя қилиш, жамиятда маънавий-ахлоқий муҳитни мустаҳкамлаш ҳамда тенгликни таъминлашга хизмат қилади.

БЕҲРУЗ СИДИҚОВ,

Жиноят ишлари бўйича Музработ туман судининг тергов судьяси

ОЧИҚ ЭШИКЛАР КУНИ

Мамлакатимизда 9 декабрь – Халқаро коррупцияга қарши курашиш кунига бағишланган Аксилкоррупция ойлиги ўтказилмоқда. Шу жумладан, Сурхондарё вилоят судида ҳам ушбу тадбир ўтказилди.

Хусусан, оммавий ахборот воситалари ва кенг жамоатчилик вакилларини судлар фаолияти билан яқиндан таништириш, жамоатчиликка суд интерактив хизматлари ва коррупцияга қарши курашишда судларнинг роли ҳақида маълумот бериш мақсадида Сурхондарё вилоят судида “Очиқ эшиклар куни” ташкил этилди. 

Бу тадбирда Термиз давлат педагогика институти ўқитувчи ва профессорлари ҳам иштирок этишди. Иштирокчилар суднинг суд мажлислар зали, архив ва девонхона фаолияти, суд биносида ташкил этилган адвокатлар хонаси, прокурор хонаси ҳамда фуқаролар учун яратилган шароитлар билан танишди. Айниқса, фуқаролар учун қулайлик яратиш мақсадида жорий этилган суд интерактив хизматлари, улардан фойдаланиш тартиб ҳамда суд мажлисларида масофадан туриб қатнашиш имкониятлари кенг жамоатчиликка тўлиқ тушунтирилди.

Бундан ташқари, вилоят судининг жиноят, фуқаролик ва иқтисодий ишлар бўйича судьялари томонидан бугунги кунда мамлакатимизда суд-ҳуқуқ тизимида амалга оширилаётган ислоҳотлар доирасида судларнинг моддий-техник базасини мустаҳкамлаш, судья ва суд ходимлари учун муносиб иш шароитларини яратиш масаласига алоҳида эътибор қаратилганлиги, бу каби юксак эътибор одил судловни амалга ошириш, соҳа вакилларига судьялик фаолиятини амалга оширишда, энг асосийси, инсон ҳуқуқ ва манфаатларини таъминлашда, одил қарорлар қабул қилишда муҳим омил бўлаётганлиги таъкидлаб ўтишди.

Ўтказилган тадбир давомида маърузачилар судда кўриладиган ишлар тоифаси, суднинг ваколатлари, ишларни кўришнинг процессуал тартиблари ҳамда судларда жорий йилнинг ўтган даври мобайнида кўрилган ишлар таҳлили ҳақида ҳам маълумот берилди.

Коррупцияга қарши курашиш бугунги куннинг энг долзарб масалаларидан бири ҳисобланиши, шу сабабли тадбирда коррупцияга қарши курашишда судларнинг роли ва бу тоифадаги жиноятларни содир этган шахсларга тайинланадиган жазо турлари ҳақида ҳам сўз борди. 

Очиқлик ва шаффофлик судловни амалга оширишнинг муҳим кафолати ҳисобланади. Жамоатчилик назоратини таъминлаш судга нисбатан жамият ишончини оширади. Шу муносабат билан бугунги кунда суд муҳокамаси ошкоралиги ва судлар фаолиятига доир ахборотни олиш ҳуқуқини амалга ошириш учун зарур шароитларни яратилмоқда.

Якунда оммавий ахборот воситалари ва кенг жамоатчилик вакиллари билан фикр алмашиниб, уларнинг соҳага доир берилган саволларига масъуллар томонидан жавоблар берилди.

КОМИЛЖОН НАЗАРОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

“КОНСТИТУЦИЯ” АТАМАСИНИНГ КЕЛИБ ЧИҚИШИ

Академик Акмал Саидовнинг 2018 йили чоп этилган “Ўзбекистон Конституцияси тарихи” номли китобида баён этилишича, “Конституция” атамаси ҳуқуқий тушунча сифатида узоқ йиллар давомида турлича маъноларда қўллаб келинган. Аслида “constitution” сўзи лотинча бўлиб, “тизим, тартиб ўрнатиш, барпо этиш, ташкил қилиш” деган луғавий мазмунларни беради. Рим империяси даври қонунчилигида “конституция” атамаси императорнинг турли хил фармойишларини, яъни ҳуқуқ манбалари ҳисобланган эдиктлар, мандатлар, декретлар, рескриптлар ва бошқа шу каби ҳужжатларни англатган бўлса, кейинчалик узоқ давр мобайнида у “статус” сўзининг маънодоши сифатида қўлланилган.

Мисол учун, Рим императори Каракалла 212 йилда эълон қилган эдиктлардан бири шундай, яъни “статус” деб номланган бўлиб, мазкур ҳужжат пилигримларнинг, демакки Рим ҳокимияти истило этган мамлакатлар ва ҳудудлар аҳолисининг ҳуқуқларига бағишланган.

Ўрта асрларга келиб айрим диний ҳужжатларни конституциялар деб аташ расм бўлган. Буюк француз инқилобидан кейинроқ, 1790 йил 12 июлда “Руҳонийларнинг фуқаролик конституцияси” (“Constitution civil du clerge”) деган қонун қабул қилинган. Ўрта асрларда баъзан феодалларнинг имтиёзлари ва эркинликларига доир турлича ҳужжатлар ҳам “конституция” деб юритилган. Ҳозирги кунга яқинроқ даврларга назар солинса, Халқаро меҳнат ташкилотининг низоми (устави) “конституция” номи билан аталганини кузатиш мумкин.

Дунё миқёсида “конституция” атамасининг ҳозирги маъносида талқин этилишида АҚШнинг 1787 йилги Конституцияси алоҳида аҳамият касб этди. Зотан, у инсоният тарихида биринчи ёзма Асосий Қонун бўлиб, бундан 238 йил илгари қабул қилинган.

Ўтган даврда АҚШ Конституцияси ўзига хос американча конституциявий тажрибани мужассам этибгина қолмай, балки замонавий Конституция ва конституцияшунослик мактабига асос солди. Конституция тушунчасини очиб беришда унинг моҳияти муҳим аҳамият касб этади. Турли мамлакатларда турли ҳуқуқий оқимлар вакиллари Конституция моҳиятини турлича таърифлайдилар. Масалан, табиий ҳуқуқ мактаби вакиллари Конституция – халқ (миллат)нинг умумий иродасини ифодаловчи ўзига хос ижтимоий шартномадир, дейдилар. Норматив ҳуқуқ назарияси вакиллари эса, Конституция бу олий ҳуқуқий норманинг ифода этилишидир, деб тушунадилар.

РУФАТ БЕГИМОВ,

Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судьяси

“ЗЎРАВОНЛИККА ҚАРШИ 16 КУН”

Бугунги кунда Республикамиз миқёсида хотин-қизларнинг жамиятдаги ролини ошириш, гендер тенглик ва оила масалалари бўйича республика комиссияси мажлисининг 16-сонли баёни кўра, “Хотин-қизларга нисбатан зўравонликка барҳам бериш халқаро куни” муносабати билан республикамизда жорий йилнинг 25 ноябрдан 10 декабрга қадар “Хотин-қизларга нисбатан рақамли зўравонликка барҳам бериш учун бирлашайлик” мавзусида тадбирлар ўтказиб келинмоқда.

Жумладан, Ангор туманидаги Касбий кўникмалар марказида “Зўравонликка қарши 16 кун!” акцияси доирасида тарғибот тадбири бўлиб ўтди.

Ушбу тадбир жиноят ишлари бўйича Ангор туман суди ва туман ички ишлар бўлими масъуллари ҳамкорлигида ташкил этилди.

Гендер зўравонлик географик, ижтимоий ёки иқтисодий чегара билмайди. Хусусан, мамлакатимизда аёлларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш, зўравонлик қурбонларини реабилитация қилиш бўйича аниқ чора-тадбирлар амалга оширилди. Шундай бўлса-да жамиятимизда хотин-қизларга нисбатан зўравонлик ҳолатлари учраб турибди. Аммо баъзи аёлларимиз ўзлари билан содир бўлган зўравонлик ҳолатларини ошкор қилмасликни афзал кўради.

Суд амалиётида кўрилган оилавий зўравонлик билан боғлик ишларнинг аксарияти айбдор шахснинг спиртли ичимликни ичишга ружу қўйганлиги, эри ҳеч қаерга ишламаслиги натижасида оиладаги моддий етишмовчилик, рашк асосида содир бўлган жанжалларни ташкил қилади.

Хотин-қизларга ва болаларга ҳар қандай зўровонлик учун жавобгарликни муқаррарлигини ҳамда аёлларга оилавий низоларга тилига эҳтиёткорроқ бўлиши ҳам ҳар қандай зўровонликни олдини олиши мумкин.

Миллий қонунчиликда инсон ҳуқуқ ва эркинликлари, унинг ҳаёти, соғлиги, қадр-қиммати ва бошқа қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш масалалари устувор.

Бугунги ўтказилган тадбир давомида хотин-қизлар масъуллардан ўзларини қийнаётган кўплаб саволларга жавоблар олишди.

Таъкидлаш керакки, зўравонликка қарши курашиш бу – оилавий муҳаббат, ҳурмат ва инсонийликни асраш ҳаракатидир. Агар ҳар биримиз зўравонликка муросасиз бўлиб, бунга курашсак жамиятда тинчлик ва ҳамжиҳатлик устувор бўлади.

ХАДИЧА РАХИМОВА,

Жиноят ишлари бўйича Ангор туман суди тергов судьяси

КОНСТИТУЦИЯ – ЭРКИН ВА ФАРОВОН ҲАЁТ ГАРОВИ

Бугун жиноят ишлари бўйича Ангор туман суди ташаббуси билан тумандаги 1-сонли политехникумида “8-декабрь Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси куни”га бағишланган маърифий-ҳуқуқий тадбир бўлиб ўтди.

Тадбирда жиноят ишлари бўйича Ангор туман суди раиси, туман Адлия бўлими бошлиғи ва политехникум ўқитувчи ҳамда ўқувчилари иштирок этди.

Ташкил этилган ушбу тадбирда дастлаб туман суди раиси А.Холмуминов сўзга чиқиб, 2023 йил 30 апрель куни ўтказилган референдумда Ўзбекистон Республикаси Конституцияси янги таҳрирда қабул қилинганлиги, бош қомусимизда халқимизнинг Янги Ўзбекистонни барпо этиш йўлидаги мақсади, орзу-умидлари ва интилишлари ўз аксини топганлиги, янги таҳрирдаги Конституция Янги Ўзбекистон стратегияси сиёсий-ҳуқуқий асосларини яратиб, миллий давлатчилик тараққиётининг тарихий муҳим босқичида давлат ва жамиятни янада ривожлантиришнинг устувор йўналишларини белгилаб берилганлиги, Инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг кафолатли ҳимоясини таъминлашда умумэътироф этилган “Хабеас корпус” ва “Миранда қоидаси” институтларини конституциявий даражада мустаҳкамланиши тарихий воқеа бўлганлигини билдирди.

Муҳими шундаки, бугунги кунда судлар фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликлари, қонуний манфаатларини кафолатли ҳимоя қилишда тўғридан-тўғри янги таҳрирдаги Конституциямиз нормаларига мурожаат қилмоқда. Бу эса ўз навбатида, жамиятда қонун устуворлигини таъминлаш, “Инсон қадри учун” тамойилини тўлиқ рўёбга чиқариш, фуқароларда Конституциямизга ишонч ва ҳурмат руҳини шакллантиришда муҳим асос бўлмоқда.

Ушбу тадбир давомида туман Адлия бўлими бошлиғи П.Бобомуминов ҳам сўзга чиқиб, халқимизнинг хоҳиш-иродаси билан қабул қилинган янгиланган Конституциямиз мамлакатимизда энг олий ҳуқуқий кучга эга бўлиб, фуқароларнинг адолатга интилишини янада кучайтиришга, очиқлик ва ошкораликни таъминлаб, жамиятда ҳақиқатнинг асосий мезон бўлишини белгилашга йўналтирилгани эътиборга сазовор эканлшиги, шунга мувофиқ Бош қомусимизда инсон ва унинг ҳаёти, эркинлиги, шаъни, қадр-қиммати ва бошқа ҳуқуқлари олий қадрият сифатида ўз ифодасини топганлигини таъкидлади.

Конституция давлатнинг бошқарув тузилмасини яратадиган, давлат, жамият ва инсон ўртасидаги муносабатларни тартибга солиб, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини кафолатлайдиган асосий қонун саналади. Шу жумладан, бу қонун суд ҳокимиятининг ҳам муҳим жиҳатларини белгилаб беради.

Таъкидлаш керакки, бугунги ташкил этилган тадбирнинг асосий мақсади, ёшларни замонавий қонунчиликка бўлган эътиборини кучайтириш, уларда ҳуқуқий онгни шакллантириш ва ҳуқуқий саводхонлигини оширишга қаратилган муҳим бир қадам бўлди.

АББОС ХОЛМУМИНОВ,

Жиноят ишлари бўйича Ангор туман суди раиси

Сурхондарё вилоят судининг иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати томонидан ташкил этилган семинарда иқтисодий судлар иш юритувида бўлган тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги ишлар таҳлил қилинди

Семинарда иқтисодий ишлар бўйича судьялар, вилоят Адлия ва солиқ бошқармаси, Давлат активларини бошқариш агентлиги Сурхондарё вилоят ҳудудий бошқармаси масъуллари ҳамда Ўзбекистон Суд бошқарувчилари ассоциацияси Сурхондарё вилоят бўлими, вилоятдаги барча суд бошқарувчилари иштирок этди.

Вилоят суди раисининг ўринбосари – иқтисодий судлов ҳайъати раиси З.Рустамов сўзга чиқиб, туманлараро иқтисодий судлари иш юритувида бўлган ва тугатиш ишлари муддати бир йилдан ошган тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги ишлар танқидий таҳлил қилиниб, мазкур ишларни Ўзбекистон Республикасининг “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Қонуни талаблари, шунингдек Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2025 йил 23 июндаги “Иқтисодий судлар томонидан “Тўловга қобилиятсизлик тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни нормаларини қўллашнинг айрим масалалари тўғрисида”ги 13-сонли қароридаги раҳбарий тушунтиришлар асосида олиб бориш, белгиланган муддатларга қатъий риоя қилиш, тўловга қобилиятсизлик таомилларини қонунчилик талаблари асосида амалга ошириш ҳамда бунда тадбиркорлик субъектларини молиявий жиҳатдан соғломлаштириш ҳамда уларнинг фаолиятини тиклашга алоҳида эътибор қаратилиши лозимлигини билдирди.

Семинарда иштирокчилар амалий вазиятлар асосида янги ёндашувларни муҳокама қилиб, суд қарорларининг қонуний, асосли ва адолатли бўлишида юқорида келтирилган Пленум қарори муҳим аҳамиятга эга эканлигини алоҳида таъкидлашди.

Бундан ташқари, ушбу семинарда тўловга қобилиятсизлик тўғрисидаги ишларни юритишда амалиётда юзага келаётган муаммоли масалалар қизғин муҳокама қилинди.

Якунда амалиётда якдил ёндашувни шакллантириш, иш юритишда шаффофлик ва холисликни таъминлаш, шунингдек, тўловга қобилиятсизлик бўйича қонун нормаларини тўғри таҳлил қилиш юзасидан билдирилган фикр-мулоҳазалар асосида аниқ вазифалар белгилаб олинди.

ЗОИР РУСТАМОВ,

Сурхондарё вилоят суди раиси ўринбосари – иқтисодий ишлар бўйича судлов ҳайъати раиси

Skip to content