18Mar Янгиликлар

ҚИЛМИШИДАН ХУЛОСА ЧИҚАРМАГАН ОТАХОН

очерк

Музработлик Хақберди Мардаев (исм-фамилия ўзгартирилган) ёши 63 ёшда, 4 фарзандни отаси, нафақахўр бўлишига қарамасдан, яшаш уйининг томортқасида ўзига хос ҳидли, каннабис (наша) гиёҳвандлик воситасини парваришлаб келаётганлиги сабабли суд томонидан озодлиги чекланган эди. Аммо у тегишли жазо муддатини ўтаган бўлсада, бундан ўзига тегишли хулоса чиқармади.

“Ўрганган кўнгил ўртанса қўймас” деганларидек, отахон яна ўзи истеъмол қилиш мақсадида 2025 йилнинг апрель ойида Музработ туманидаги яшаш хонадонининг томорқасида гуллар орасида таркибида гиёҳвандлик воситалари бўлган жами 2 (икки) дона наша уруғини экиб, уларга ишлов бериди. Буни пайқаган ички ишлар органи ходимлари 2025 йил 9 май куни ўтказилган тадбир вақтида аниқлайди ва отахондан гиёҳванд ўсимлигини ашёвий далил сифатида ҳужжатлаштириб олинади.

Бу гал ҳам нафақахўр Хақберди ота яна суд залида боши эгилган ҳолда ўтирар. Жиноят ишлари бўйича Музработ туман суди томонидан ўтказилган очиқ сайёр суд мажлисида отахон Жиноят кодекси 270-моддаси 2-қисмининг “а” банди билан айбдор деб топилди ва унга яшаш уйидан чиқишини чеклаган ҳолда 3 йил озодликни чеклаш жазоси тайинланди.

Хақберди отанинг қилмишидан пушаймонлиги, соғлиғи, нафақахўр эканлиги инобатга олиниб, жазо тайинланди. Аммо отахон бу ёшда невараларини суядиган вақтида жиноят содир этиб, эл-юрт олдида юзи шувут бўлди. Зора, бу шахс жиноятга жазо муқаррарлигини энди тушуниб етса.

АЗАМАТ ШОМУРОДОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

17Mar Янгиликлар

“Ҳаж”га юбориш учун 50 миллион сўмни алдаб олган фирибгарга ҳукм ўқилди

очерк

Ҳозирги кунга келиб бировнинг ҳақидан қўрқмайдиган одамларнинг кўпаяётганлиги ачинарли ҳолдир. Айниқса, одамни алдаб, ишончини суиистеъмол қилиш ҳам катта гуноҳ бирга жиноят ҳамдир.

Нодавлат ташкилотларни бирида раҳбар бўлиб ишловчи Ахмад Наримонов (исм-фамилиялар ўзгартирилган) ёши 57 да, олий маълумотли, оилали инсон. У 2024 йилнинг қиш фаслида Қумқўрғон туманида яшовчи Ойдин Холиқова билан суҳбати чоғида одамларни Саудия Арабистон давлатига “ҳаж зиёрати” сафарига жўнатиш билан шуғулланишини айтади. Шунда Ойдин турмуш ўртоғини “ҳаж зиёрати” сафарига кетишига ёрдам беришини сўрайди. Ёрдамга муҳтож бўлган Ойдин ҳожатбарорнинг оғзини пойлайди ва ўзини фирибгарнинг тузоғига тутиб беради. Ахмад ушбу сафарга кетиш учун жами 68.000.000 сўм давлат тўлови борлигини билдиради.

Бу қарангки, фирибгар тузоғига тушган Ойдин 50 миллион сўм пулларни олиб Ахмадни қўлига бериб юборади. Кунлар ўтиб ҳаж сафари ҳеч амалга ошмайди. Охир оқибат Ойдин эса фириб тузоғига тушганини англшаб етади.

Фириб тўри Ахмад Наримоновни суднинг қора курсиси томон етаклайди. Жиноятига яраша жазосини олган «ҳожатбарор» энди бировнинг ҳақини ўмараётганда ўйлаб иш кўрса ўзига яхши бўларди.

Шуни айтиб ўтиш жоизки, қонунчилигимизга кўра“Ҳаж” тадбирини ташкил этишга Дин ишлари бўйича қўмита ва Мусулмонлар идораси масъул бўлиб, бошқа ҳеч бир шахсни ёки ташкилотларни ваколатига кирмаслигини унутмаслигимиз даркор.

ОЙБЕК ЖУМАНОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

16Mar Янгиликлар

ФАРЗАНД ТАЪМИНОТИ – ҲАР БИР ОТА-ОНАНИНГ МУҚАДДАС БУРЧИ

Маълумки, алимент – вояга етмаган фарзанднинг таъминоти, тарбияси ва эҳтиёжлари учун ажратиладиган муҳим маблағ ҳисобланади. Суд қарори билан вояга етмаган фарзандининг таъминоти учун ота ёки онадан алимент ундирилиши белгиланиши мумкин.

Бироқ, айрим ота-оналар томонидан бу масъулиятни бажаришдан бўйин товлаш ҳолатлари ҳам учраб турибди. Шуни айтиш керакки, алимент нафақат ҳуқуқий, балки ҳар бир ота-онанинг фарзанд олдидаги инсоний бурчидир.

Фикримизни бир маъмурий ҳуқуқбузарлик ҳолатига қаратсак. Музработлик бир фуқаро ўзининг бир нафар вояга етмаган фарзанди учун алимент тўлаши лозим эди. Аммо сўнгги икки йил давомида у фарзанди олдидаги мажбуриятини бажармасдан, жами бўли 28 миллион сўмдан ортиқ алимент пулларини тўламасдан келган.

Натижада Мажбурий ижро бюроси ходимлари томонидан олиб борилган қидирув тадбирлари натижасида қарздор шахс пойтахтда юрганлиги аниқланиб, ижро ҳаракатлари давом эттирилди. Бир неча бор огоҳғлантиришларга қарамасдан, алимент тўлашдан қасддан бўйин товлаган қарздор отага нисбатан маъмурий баённома расмийлаштирилди ва иш судга оширилди. Тўпланган ҳужжатлар очиқ суд мажлисида кўриб чиқилиб, қарздор отага 15 сутка маъмурий қамоқ жазоси тайинланди ва жазо муқаррарлиги таъминланди.

Хулоса шуки, фарзанд таъминоти – қонун талаби бўлиш билан бирга, ҳар бир ота-онанинг муқаддас бурчи эканини унутмаслик лозим.

ХАДИЧА РАҲИМОВА,

Жиноят ишлари бўйича Ангор туман суди тергов судьяси

15Mar Янгиликлар

ЯНГИ ФАРМОН – АЁЛЛАР ВА БОЛАЛАР УЧУН КУЧЛИ ҲИМОЯ КАФОЛАТИ

​Жамиятнинг маънавий даражаси унинг аёлларга ва болаларга бўлган муносабати билан белгиланади. Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан 2026 йил 3 мартда қабул қилинган “Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида”ги ПФ-33-сонли Фармони бу борадаги ислоҳотларни мутлақо янги босқичга олиб чиқди.

​Инсон қадри учун ташланган муҳим қадам. Узоқ вақт давомида оилавий зўравонлик «ёпиқ мавзу» бўлиб келган бўлса, бугунги кунда давлат бу муаммони тизимли равишда ҳал этишга киришди. Ушбу Фармон нафақат оқибатлар билан курашиш, балки зўравонликнинг олдини олишга қаратилган профилактик механизмларни кучайтириши билан аҳамиятлидир.

​Фармоннинг асосий устувор йўналишларидан  ҳимоя ордери тизимининг такомиллашуви бўлди, ндиликда ҳимоя ордерини бериш жараёни соддалаштирилди ва унинг ижроси устидан назорат кучайтирилди. Зўравонлик содир этган шахсга нисбатан чекловлар кўлами кенгайтирилди.

​Шунингдек, болаларга нисбатан ҳар қандай шаклдаги зўравонлик учун жавобгарлик чоралари кескинлаштирилди. Мактабгача ва мактаб таълими муассасаларида болалар хавфсизлигини таъминлаш бўйича янги талаблар жорий этилди.

Бундан ташқари, ижтимоий ва психологик реабилитация: жабрланган аёлларга нафақат ҳуқуқий, балки психологик ва моддий ёрдам кўрсатиш тизими «маҳаллабай» ишлаш тамойили асосида йўлга қўйилмоқда.

​Фармонда давлат органлари билан бир қаторда фуқаролик жамияти институтлари ва оммавий ахборот воситаларининг ролига алоҳида урғу берилган. Зўравонликка нисбатан «муросасизлик» муҳитини шакллантириш – ҳар биримизнинг бурчимиздир. Эндиликда қўшнининг уйидан келаётган бақириққа бефарқ бўлмаслик нафақат инсонийлик, балки қонуний мажбурият сифатида ҳам мустаҳкамланмоқда.

​»Зўравонликка чек қўйиш – фақат ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларининг иши эмас, балки бутун жамиятнинг ҳамжиҳатлигини талаб қиладиган вазифадир.»

​Хулоса ўрнида шуни айтиш жоизки, янги қабул қилинган мазкур Фармон – бу шунчаки ҳужжат эмас, бу аёл ва боланинг қадри, хавфсизлиги ва келажаги учун давлат томонидан берилган қатъий кафолатдир. Уни ҳаётга татбиқ этиш орқали биз ҳар бир хонадонда тинчлик ва ҳар бир боланинг юзида табассум бўлишига эришамиз.

АКМАЛ ХАКИМОВ,

Жиноят ишлари бўйича Қизириқ туман суди тергов судьяси

14Mar Янгиликлар

АЁЛЛАР ВА БОЛАЛАР ҲИМОЯСИ ЙЎЛИДАГИ ЯНА БИР МУҲИМ ҚАДАМ

Муҳтарам Президентимиз Ш.Мирзиёев томонидан жорий йилнинг 3 март куни “Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида”ги Фармон қабул қилинди.

Ушбу Фармон, мамлакатимизда инсон ҳуқуқларини таъминлаш, айниқса аёллар ва болаларни ҳар қандай тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилишга қаратилган муҳим ташаббус ҳисобланади.

Дарҳақиқат, сўнгги йилларда мамлакатимизда аёллар ва болалар ҳуқуқларини таъминлашга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу борада қонунчилик базаси мустаҳкамланиб, уларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган қатор ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Албатта, янги қабул қилинган фармон эса мазкур соҳадаги ишларни янада такомиллаштириш, мавжуд тизимни мустаҳкамлаш ва амалдаги чора-тадбирлар самарадорлигини оширишга хизмат қилади.

Бундан ташқари, янги қабул қилинган Фармонда аёллар ва болаларга нисбатан тазйиқ ҳамда зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича комплекс чора-тадбирлар белгилаб берилган. Хусусан, ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, маҳалла ва жамоат ташкилотлари ўртасидаги ҳамкорликни кучайтириш, профилактик тадбирларни кенгайтириш, жабрланган шахсларга ҳуқуқий, психологик ва ижтимоий ёрдам кўрсатиш тизимини янада ривожлантириш назарда тутилган.

Шунингдек, жамиятда аёллар ва болаларга нисбатан зўравонлик ҳолатларига нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш, аҳоли ўртасида ҳуқуқий маданиятни ошириш ва оилада соғлом муҳитни таъминлаш масалаларига алоҳида эътибор қаратилмоқда. Бу борада таълим муассасалари, маҳалла фуқаролар йиғинлари ҳамда оммавий ахборот воситалари орқали кенг қамровли тарғибот ишларини олиб бориш муҳим аҳамият касб этади.

Аёллар ва болаларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш – нафақат давлат органларининг, балки бутун жамиятнинг муҳим вазифаси ҳисобланади. Шу боис ҳар бир фуқаро ушбу йўналишдаги ишларга бефарқ бўлмаслиги, жамиятда тинчлик ва барқарорликни таъминлашга ўз ҳиссасини қўшиши зарур.

Хулоса ўрнида айтиш керакки, мазкур фармоннинг қабул қилиниши мамлакатимизда инсон қадрини улуғлаш, оилалар мустаҳкамлигини таъминлаш ва келажак авлоднинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилишга қаратилган давлат сиёсатининг изчил давоми ҳисобланиб, келгусида жамиятда адолат, хавфсизлик ва барқарорлик муҳитини янада мустаҳкамлашга хизмат қилади.

ШЕРАЛИ ҚОДИРОВ,

Жиноят ишлари бўйича Шўрчи туман судининг тергов судьяси

13Mar Янгиликлар

АЁЛЛАР ВА БОЛАЛАР ҲУҚУҚЛАРИНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШ – ДАВЛАТ СИЁСАТИНИНГ УСТУВОР ЙЎНАЛИШИ

Сўнгги йилларда мамлакатимизда гендер тенгликни таъминлаш, аёлларни ижтимоий қўллаб-қувватлаш ва болалар ҳуқуқларини муҳофаза қилиш борасида кенг қамровли ишлар амалга оширилмоқда. 2026 йил 3 март куни мамлакатимизда инсон ҳуқуқларини таъминлаш, айниқса аёллар ва болаларни ҳимоя қилишга қаратилган муҳим ҳужжат қабул қилинди.

Президентимиз Шавкат Мирзиёйев томонидан имзоланган “Аёллар ва болалар ҳуқуқларининг ҳимоясини кучайтириш ҳамда уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш бўйича қўшимча ташкилий-ҳуқуқий чоралар тўғрисида”ги ПФ-33-сонли Фармон бу борадаги ислоҳотларни янада янги босқичга олиб чиқишга хизмат қилади.

Мазкур Фармоннинг асосий мақсади – жамиятда аёллар ва болаларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш, уларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларининг олдини олиш ҳамда профилактика ишларини кучайтиришдан иборат.

Бу Фармон ана шу йўналишдаги ислоҳотларни янада тизимли ва самарали ташкил этишга қаратилган.

Фармонда аёллар ва болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик ҳолатларини барвақт аниқлаш ва бартараф этиш бўйича қатор янги механизмлар назарда тутилган. Жумладан:

-профилактик чора-тадбирларни кучайтириш;

-ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар, таълим ва тиббиёт муассасалари ўртасида ҳамкорликни янада мустаҳкамлаш;

-зўравонликдан жабр кўрган шахсларга ҳуқуқий, психологик ва ижтимоий ёрдам кўрсатиш тизимини ривожлантириш;

-жамиятда зўравонликка нисбатан муросасиз муносабатни шакллантириш.

Шунингдек, маҳаллалар, таълим муассасалари ва жамоат ташкилотларининг бу борадаги масъулиятини ошириш ҳам муҳим вазифалардан бири сифатида белгиланган.

Фармонга мувофиқ, аёллар ва болаларни ижтимоий ҳимоя қилиш тизимини янада такомиллаштириш, уларнинг таълим олиши, соғлом ўсиши ва жамият ҳаётида фаол иштирок этиши учун зарур шарт-шароитлар яратишга алоҳида эътибор қаратилган.

Бу орқали:

-оилаларда соғлом муҳитни шакллантириш,

-болалар тарбиясига эътиборни кучайтириш,

-аёлларнинг ҳуқуқий маданиятини ошириш каби вазифалар амалга оширилади.

Мухтасар айтганда, аёллар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш – нафақат давлат органларининг, балки бутун жамиятнинг муҳим вазифаси ҳисобланади. Мазкур Фармоннинг амалий ижроси эса юртимизда янада адолатли ва хавфсиз ижтимоий муҳитни шакллантиради.

Қабул қилинган ушбу Фармон эса мамлакатимизда инсон қадрини улуғлаш, аёллар ва болалар ҳуқуқларини таъминлаш борасидаги давлат сиёсатининг изчил давоми ҳисобланади. Ушбу ҳужжат жамиятда тинчлик, ўзаро ҳурмат ва адолат муҳитини мустаҳкамлаш, шунингдек келажак авлоднинг соғлом ва баркамол вояга етишига хизмат қилади.

ТОҲИРБЕК УСМОНОВ,

Термиз туманлараро иқтисодий суди судьяси