ОИЛАВИЙ НИЗО ЖИНОЯТ БИЛАН ЯКУН ТОПДИ

4k video footage of an unrecognizable man using a cellphone in the city

очерк

Музработлик Салим Норбоев (исм-шарифлар ўзгартирилган) норасмий ишларда фаолият юритиб келар эди. 2024 йил куз фаслида Насиба Мардаева билан турмуш қуради, бироз вақт ўтиб турмуши ўхшамагач Насиба шу йилнинг декабрь ойига қадар бир эмас, уч маротаба яшаш уйига кетиб қолади. Охир-оқибат оилавий низо уни суднинг қора курсисига етаклади.

У 2025 йилнинг март ойларида ишлаб пул топиш мақсадида Қозоғистон Республикасига боради. Шу вақтда турмуш ўртоғи билан ўрталарида юзага келган оилавий низолар туфайли ўзаро жанжаллашиб қолади. Ўрталаридаги муносабат яъни, қайнонасидан олган 30.000.000 сўмни қайтармаслик учун ўзига тегишли бўлган “SAMSUNG A21 S” маркали уяли телефонида сақлаб қўйилган турмуш ўртоғи ҳамда қайнисинглисининг фотосуратларнинг остига турли хил шахсни шарманда қиладиган уйдирмали сўзларни ёзади-ю, қўшни Қозоғистон давлатидан ўзининг номига олинган сим карта орқали инстаграмм тармоғига ушбу фотосуратлар ҳамда ёзувларни жойлаштиради.

Бу қарангки, турмуш ўртоғи ҳамда қайнисинглисининг фотосуратлари остига уйдирмали сўзлар интернет тармоғи орқали тарқаб кетади.

Албатта, бундай ҳақорат ва туҳматга ҳеч ким тоқат қилолмайди. Шунинг учун опа-сингиллар ИИБ ходимларига мурожаат қилиб, ижтимоий тармоқдаги ўзига қаратилган ҳақорат ва туҳмат гаплар тасвирини қонун ҳимоячиларига тақдим этади.

Шундан сўнг Салим Норбоевга нисбатан жиноят иши қўзғатилади. Жиноят ишлари бўйича Музработ туман суди эса уларни Жиноят кодексининг 139-моддаси 3-қисмининг “г” банди билан айбдор деб топиб, унга озодликни чеклаш жазосига маҳкум этди.

Дарвоқе, жиноятчига берилган ҳар қандай жазодан асосий мақсад тарбиядир. Шу маънода қинғир ишлар билан боғлиқ воқелик якунидан судланувчи хулоса чиқариб, жиноят кўчасига қайта қадам босмаслиги учун аччиқ сабоқ бўлса, ажабмас.

ЯЪХЁ БЕККАМОВ,

Жиноят ишлари бўйича Музработ туман суди раиси

ТОВЛАМАЧИ ШАҲАР БЕДАРВОЗА ЭМАСЛИГИНИ КЕЧ АНГЛАДИ

очерк

Боғдагул Анварова (исм-шарифлари ўзгартирилган) мавсумий ишлаш учун Россия Федерatsiяси Санкт-Петербург шаҳрида, турмуш ўртоғи билан анча йиллардан буён ўзининг ҳамқишлоқлари билан қурилиш ишларида ишлаб келарди. Ишлаши яхши, аниқроғи тайинли ишда.

2023 йилнинг баҳор фаслида турмуш ўртоғи ўзининг ҳамқишлоғи Тўра Холматовни хам мавсумий қурилиш ишларида ишлаш учун Санкт-Петербург шаҳрига ёнига чақириб олади ва уни ўзлари ижарада яшайдиган хонадонга жойлаштиради. Ижарада яшайдиган хонадонда умумий фойдаланиш учун битта хожатхона ва ҳаммом мавжуд. 2023 йилнинг тахминан ноябрь ойлари эди, Тўра Холматов ҳаммомга яширча видеокузатув воситасини жойлаштирган. Унинг бу қабих ниятидан Боғдагул бехабар эди. Ўша куни Боғдагул ҳаммомда кийимларини ечиб чўмилаётган жараёни ва хожатхона унитазига хожатини чиқариш жараёнларини видео тасвирга олинади. Тўранинг яширинча видео кузатув камераси ўрнатганини шу вақтга қадар билмаган.

Уддабурон Тўра Холматов 2025 йил 26 июнь куни интернет ижтимоий тармоғининг «odnoklassniki.ru» сайтидан яширинча Боғдагул билан айнан бир хил «miss KFS» номли профил очиб, ўзини шахсини яширади ва Боғдагулга ўша профилдан ҳаммомда тасвирга олинган видеони скриншот қилиб расм тарзда юборади. Бу қарангки, уддабурон қахрамонимиз юборилган хабар изидан “агар интернет юлдузи бўлишни ҳохламасанг 1.000 АҚШ доллари пул берасан” деб талаб ҳам қўяди. Шунда Боғдагул нотаниш кимсадан юборилган хабарга «кимлигини айт мени турмуш ўртоғим сени кимлигингни билса сени ўлдиради» деб айтганида, Тўра эса турмуш ўртоғини танимаслигини ва турмуш ўртоғини унга қизиғи йўқлигини, агарда айтган пулни бермаса уни хаммомдаги видеоларини ҳаммага тарқатишини билдиради.

Ўша куни Боғдагул ишхонасидан чиқиб уйига борганидан сўнг турмуш ўртоғига бўлган ҳолатни сўзлаб беради. Орадан икки-уч кун ўтиб «miss KFS» номли профилдан яна хабар келади. Тўра унга бегона шахслар билан ёзишмаларни, яланғоч видео ва фотосуратларини тарқатаман деб қўрқитиб бошлайди. Аммо Боғдагул унга ундай қилмаслигини айтади. Бабириб пул беришлигини талаб қилиб, 1000 рубль ташлашини, тушса 1000 АҚШ долларини ташлаб беришини айтиб, икки дона пластик карталарни рақамларини юборади. Боғдагул биринчи картага пул ташлаб кимлигини билиб олмоқчи бўлади, лекин пластик картага пул тушмайди, шу орада иккинчи картага 1000 рубль ташлаганида эса пул тушади.

Шундан сўнг Боғдагул у билан кўпроқ ёзишиб кимлигини билишга ҳаракат қилганида, мусофирликда бир уйда яшаб кун кечирган Тўра Холматов эканини билади. Шахси аниқ бўлган товламачининг бу ҳаракатларига чек қўйиш учун Ички ишлар бўлимига арз қилади. Ҳали таъкидлаганимиздек уддабурон Тўра 2025 йилнинг 10 июль куни кеч соат 21:50 ларда Музработ тумани ҳудудида Термиз-Музработ йўналиши бўйича одам ташувчи киракашдан Боғдагулнинг ялонғоч ҳолатда ювинган ҳолати туширилган видео ва фототасвирларни тарқатмаслиги учун 600 АҚШ доллари ва 1.250.000 сўмни олаётган вақтда жиноят устида ушланади.

Натижада унга нисбатан жиноят иши қўзғатилди. Жиноят ишлари бўйича Музработ туман суди эса Тўра Холматовни Жиноят кодексининг 165-моддаси 1-қисми билан айбдор деб топиб, озодликдан маҳрум қилиш жазосига ҳукм қилди.

Хулоса шуки, ҳар бир инсоннинг бу дунёда яшашдан мақсади, орзу-ниятлари бор. Ўз умрини ўзининг яхши хислатлари билан энг аввало ўзига, яқинларига ҳамда атрофдагиларга сарфлашга ярамайдиган шахснинг ҳолига вой.

ЯЪХЁ БЕККАМОВ,

Жиноят ишлари бўйича Музработ туман суди раиси

ЕР УМУММИЛЛИЙ БОЙЛИКДИР, УНДАН ОҚИЛОНА ФОЙДАЛАНИЛИШИ ЛОЗИМ

очерк

Ер-ризқ рўз манбаидир. Мамлакатимизда сўнгги йилларда ер ресурсларидан оқилона ва мақсадли фойдаланишни таъминлаш, ерларни ноқонуний эгаллаб олишнинг олдини олиш борасида тизимли ишлар амалга оширилмоқда.

Бироқ, айрим ҳудудларда ер қонунчилигига риоя қилмаслик, жумладан, ерларни ўзбошимчалик билан эгаллаш ва ноқонуний қурилмалар қуриш ҳолатлари ҳам учраб турибди.

Фикримизни юзасидан бир жиноят тафсилотига тўхталсак.

Мамарасул Хайдаров (исм-фамилия ўзгартирилган) 31 ёшда, оилали, 3 нафар фарзандни отаси, оқ-қорани ажратадиган кимса. У Бандихон тумани “Бағрикенг” маҳалласи ҳудудидаги туман ҳокимлиги захирасида бўлган суғориладиган экин ер майдонининг 40 сотих ер майдонидан фойдаланиб келади. Ушбу ер майдонида 2024 йилнинг сентябрь ойида ноқонуний тарзда 4 хонали уй-жой ва ошхона ҳамда бошқа қурилишлар учун бетон пойдевор қуриб олади. Мамарасулнинг шу тариқа суғориладиган экин ер майдонини ўзбошимчалик билан эгаллаб оладиган.

  Мамарасул Хайдаров ўзбошимчалик билан ноқонуний тарзда амалга оширган қурилиш ишлари натижасида қишлоқ хўжалигига жами 12.517.116 сўм моддий зарар етказиб, уни жиноят кўчасига етаклади.

Жиноят ишлари бўйича Бандихон туман суди томонидан ўтказилган очиқ сайёр суд мажлисида Мамарасул айбига тўлиқ иқрорлигини, қилмишидан пушаймонлигини, етказилган зарарни қоплаб берганлигини билдириб, енгиллик беришни сўраб кўрсатув берди.

  Суд Мамарасул Хайдаровга содир этган жиноятини ижтимоий хавфлилик даражасини ҳисобга олган ҳолда ахлоқ тузатиш иши жазоси тайинлади. Жиноят жазоси қолмади.

Ер умуммиллий бойликдир, ундан оқилона фойдаланилиши лозим ва у давлат томонидан муҳофаза этилади деб белгилаб қўйилган. Хулоса шуки, ўзбошимчалик билан эгалланган ер бир қатор салбий оқибатларга олиб келганлиги билан бир қаторда, унга суд томонидан жазо муқаррарлиги таъминланди.

МУРОТАЛИ АБДИМУМИНОВ,

Жиноят ишлари бўйича Бандихон туман суди тергов судьяси

ҚИНҒИР ИШИ УЧУН ҚОРОВУЛНИ ОЗОДЛИГИ ЧЕКЛАНДИ

очерк

Орамиздаги айрим кимсалар, енгил пул топиш илинжида қўшмачилик қилиш каби жирканч ишга қўл уриб, шунинг ортидан тирикчилик қилишни ўзларига эп кўришмоқда. Аммо ҳаром топилган пул бир кун келиб, тешиб чиқади.

Ўрозали Болтаев (исм-фамилия ўзгартирилган) ёшга доир пенсияда бўлса-да, масъулияти чекланган жамиятга қарашли автомашиналар вақтинча сақлаш жарима майдонида қоровул вазифасида ишлаб келарди. Аммо у давлат томонидан ажратилган пенсия ва иш жойидан бериладиган маошга қониқмади. У ўзи ишлаб келган МЧЖга қарашли автомобиллар учун мўлжалланган жарима майдончасини қоровул истоватхонага айлантирди.

Кунларни бирида тушдан сўнг Ўрозали ўз иш жойида бўлганида қоровулхонага нотаниш бир нафар аёл ва бир нафар эркак келишади. Аёл ундан ёнида бўлган шериги билан бирга жинсий алоқа қилишлари учун жой кераклигини ва пулини беришини айтади. Шунда у аёлнинг таклифига дарров розилик билдиради-ю, нотаниш аёлдан 200.000 сўм миқдорида пулларни олиб чўнтагига солади.

Ўрозалини рад жавобини қайтармаганидан келган меҳмонларни ҳам хурсанд. У аёл билан эркакни жарима майдони ички қисмидаги қоровулхонасига киритиб, ўзи ташқи томонга чиқиб, қоровулхонанинг эшигини ташқи томондан ёпиб қўяди. Шу онда орадан 10-15 дақиқалар вақт ўтиб ички ишлар ходимлари келишиб, Ўрозалига тезкор тадбир ўтказилаётганлиги билдиради ва ундан 200.000 сўм миқдоридаги пулларни ҳужжатлаштириб олишади.

Бўлиб ўтган ҳолат бўйича жиноят иши очилади ва қонуний тўхтамга келиш учун судга юборилди.

Судда Ўрозали Болтаев қилмишидан пушаймонлиги, ёшини ҳамда моддий аҳволини эътиборга олиб, енгиллик беришни сўраб кўрсатув берди. Унинг ши ва содир этган жинояти ижтимоий хавфлилик даражаси ҳисобга олиниб, озодликни чеклаш жазоси тайинланди.

Қоровул Ўрозали Болтаев жарима майдончасидаги қоровулхонани ишқий учрашувларга айлантиргани унга қимматга тушди. Шунинг учун айтишадида «Кўза кунда эмас, кунида синади» деб.

ОТАБЕК КАРИМОВ,

Жиноят ишлари бўйича Бандихон туман суди раиси

НИЗОЛАРНИ СУДГАЧА ҲАЛ ЭТИШ ТАРТИБЛАРИ ТАКОМИЛЛАШТИРИЛМОҚДА

Жаҳоннинг ривожланган мамлакатларида жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини таъминлаш, уларнинг муаммоларини ҳал этиш мақсадида низоларни судгача ҳал қилишнинг юқори самарали, муқобил замонавий йўналишларини кенг жорий этишга эътибор қаратилмоқда.

Иқтисодиётга хорижий инвесторларни жалб этишда юзага келадиган низоларни судгача ҳал қилишни ёки суд муҳокамасининг ҳар қандай босқичида низолашаётган тарафлар учун ўзаро келишувга ва мақбул ечимни топишга эришишни таъминловчи механизмларни ишлаб чиқиш алоҳида аҳамият касб этади.

Жисмоний ва юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ҳамда қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш йўлида, низоларни ўзаро тинч (дипломатик) йўл билан ҳал қилиш орқали судларда иш ҳажмини мақбуллаштиришда келишув битими ва медиатив келишув институтлари муҳим аҳамият касб этади.

“Медиация тўғрисида”ги Қонуннинг 4-моддасига кўра, медиация – келиб чиққан низони тарафлар ўзаро мақбул қарорга эришиши учун уларнинг ихтиёрий розилиги асосида медиатор кўмагида ҳал қилиш усулидир. Медиатив келишув эса медиацияни қўллаш натижасида медиация тарафлари томонидан эришилган келишув ҳисобланади.

Хусусан, 2025 йил 20 октябрь куни қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига низоларни муқобил ҳал этишда медиация институтини такомиллаштиришга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги Қонунда медиация тартиб-таомилларини қўллаш учун рағбатлантирувчи нормалар, медиаторларга оид талабларни ва медиатив келишувларни бажариш қоидалари низоларни муқобил ҳал этиш механизмларидан бири сифатида белгиланмоқда.

Тарафлар ўртасида медиатив келишув тузилган бўлса, даъво аризаси кўрмасдан қолдирилади, бундай ҳолатда даъвогар судга даъво аризаси билан умумий тартибда янгидан мурожаат қилишга ҳақли.

Ушбу қонун қабул қилунгунга қадар медиатив келишувда гарчи тарафлар маълум мажбуриятларни бажариш ҳақида келишган бўлсалар-да, ҳеч қандай ҳуқуқий оқибат келтириб чиқармас эди ҳамда медиатив келишув шартлари бажарилмаган тақдирда, тарафлар такроран судга мурожаат этишга ҳақли эди.

Янги қабул қилинган қонунга асосан тарафлар ўртасида медиатив келишув бўйича шартлашилган мажбуриятларни бажармаслик ҳуқуқий оқибатларни келтириб чиқариши белгиланмоқда.

Эндиликда медиатив келишув тарафлар томонидан ихтиёрий равишда бажарилмаган тақдирда медиатив келишув тузган манфаатдор тарафнинг аризасига биноан медиатив келишувни мажбурий ижро этиш учун ижро варақаси бериш тўғрисида тегишли судларга мурожаат қилиши мумкин.

Медиатив келишувни мажбурий ижро этиш учун ижро варақаси бериш тўғрисидаги ариза медиатив келишувни ихтиёрий ижро этиш муддати тугаган кундан эътиборан олти ойдан кечиктирмай берилиши мумкин.

Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий протсессуал кодекси “Медиатив келишувни мажбурий ижро этиш учун ижро варақаси бериш тўғрисидаги ишларни юритиш” деб номланган 292-боб билан тўлдирилмоқда ҳамда унда медиатив келишувни мажбурий ижро этиш учун ижро варақаси бериш тартиби белгилаб берилмоқда.

Ушбу Қонун фуқаролар, тадбиркорлик субъектлари ўртасидаги низоларни самарали ва тезкор равишда ҳал этишга, медиация тартиб-таомилларининг ҳамма жойда қўлланилишини рағбатлантириш орқали судлардаги юкламани мақбуллаштиришга хизмат қилади.

ТОҲИРБЕК УСМАНОВ,

Қумқўрғон туманлараро иқтисодий судининг судьяси

ЗЎРАВОНЛИККА ДАРҲОЛ БАРҲАМ БЕРАМИЗ

Ҳозирги кунда оиладаги зўравонликдан жабр кўрган хотин-қизларнинг ҳуқуқий, ижтимоий ва бошқа соҳалардаги ҳимоясига оид миллий қонунчилик базаси шакллантирилган.

Дарҳақиқат, бош Қомусимизда барча фуқароларнинг бир-хил ҳуқуқ ва эркинликларга эгалиги, ҳеч ким қийноққа солиниши, зўравонликка, шафқатсиз ёки инсон қадр-қимматини камситувчи бошқа тарздаги тазйиққа дучор этилиши мумкин эмаслиги, ҳар ким ўз шаъни ва обрўсига қилинган тажовузлардан, шахсий ҳаётига аралашишдан ҳимояланиш ва турар жойи дахлсизлиги, ҳар ким фикрлаш, сўз ва эътиқод эркинлиги ҳуқуқига эгалиги, ҳамма учун виждон эркинлиги кафолатланиши жамиятда хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлигини ифода этиш билан бирга барча фуқароларга бурчлари сифатида Конституция ва қонунларга риоя этишга, бошқа кишиларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари, шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилишга мажбур эканликлари белгилаб берилган.

Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикасининг “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисида”ги 2019 йил 2 сентябрдаги ЎРҚ-561-сонли, “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги 2019 йил 2 сентябрь кунидаги ЎРҚ-562-сонли Қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг “Хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тизимини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 2020 йил 4 январь кунидаги 3-сонли, 2021 йил 28 апрелдаги “Моддий ёрдам кўмакка муҳтож оилаларни, хотин-қизлар ва ёшларни қўллаб-қувватлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорлари шулар жумласидандир.

Мазкур қонунчилик ва қонуности ҳужжатларида оиладаги зўравонлик, унинг тушунчаси, тазйиқ ҳамда зўравонликдан жабрланувчининг ҳуқуқлари, хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш соҳасидаги давлат сиёсатининг асосий йўналишлари ва бошқа қоидалар баён этилган.

Юқоридаги қонун ҳужжатларидан “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида”ги 2019 йил 2 сентябрь кунидаги ЎРҚ-562-сонли Қонуни алоҳида аҳамият касб этади.

Чунки, ушбу қонун ҳужжатига асосан илгари бирор-бир қонунчилик ҳужжатларида акс эттирилмаган, тартиб-қоидалар, тушунчалар акс эттирилиб, соҳадаги қонун ҳужжатларининг бўшлиқлари тўлдирилди.

Амалдаги қонунларимизга кўра, тазйиқ ва зўравонликдан жабрланувчига ёрдам кўрсатган шахсларга маълум бўлиб қолган барча шахсга доир маълумотлар шахсга доир маълумотлар тўғрисидаги қонунчилик билан қўриқланади.

Тазйиқ ва зўравонликдан жабрланувчининг шахсига доир маълумотлари ишониб топширилган ҳамда касбий, хизмат ёки меҳнат мажбуриятларини бажариши муносабати билан бу маълумотлар ўзига маълум бўлиб қолган, ушбу маълумотларни ошкор этишга йўл қўйган шахслар қонунда назарда тутилган жавобгарликка тортилади.

Оилада зўравонликка йўл қўйган шахсларнинг ҳам жавобгарлик масалалари қатъийлаштирилди.

Шунингдек, хотин-қизларни тазйиқ ва зўравонликдан ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганликда айбдор шахслар белгиланган тартибда жавобгар бўлишлиги белгилаб қўйилган.

Хулоса ўрнида айтиш мумкинки, юқорида таъкидланган қонун ва меъёрий ҳужжатлар хотин-қизларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатлари тазйиқ ва зўравонликдан ишончли ҳимоя қилинишини таъминлашга қаратилгандир.

АЗАМАТ ШОМУРОДОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

САВДОСИ ЎХШАМАГАН “САВДОГАР”

очерк

Оллоқул Жўраев (исм-фамилия ўзгартирилган) Россия Федерациясидаги “Усолье-Сибирский Ҳимфармзавод”да ишлаб чиқарилган “Вenzonal (Benzobarbital) 100 mg” номли дори воситасини тезкор тадбирга жалб қилинган шахсга сотган вақтида ушланади.

Маълум бўлишича, у телефон орқали бир аёл билан танишиб қолади. Кунларнинг бирида ўша аёл Қашқадарё вилоятида яшовчи момосининг соғлиғи йўқлигини, ундан “Бензонол” номли дори воситасини топиб беришини сўраб, пулини беришлигини айтади. Оллоқул танишган аёлга дастлаб қидириб кўришини, топса олиб бориб беришини айтади. Орадан кунлар ўтиб марҳум акасидан олиб, яшаш уйига яшириб қўйган бир қутидаги “Бензонол” дори воситасини олиб, ўша аёлни уйига йўл олади.

Қизириқ тумани марказига келиб ўзига таниш бўлган аёлга телефон қилади, туман марказига келганлигини айтганида, аёл уни уйига таклиф қилади. Аёлни кўрсатмаси билан унинг яшаш хонадонини топиб боради ва унга дориларни олиб келганлигини билдириб, ёнида бўлган 1 қутидаги жами 50 дона “Бензонол” дорини аёлга беради. Ушбу дорилар учун аёлдан 150.000 сўм пулни олиб эгнида бўлган курткасининг чўнтагига солган вақтида хонадонга тезкор ходимлар келиб ашёвий далиллар билан ушланади.

Суд экспертизаси хулосасига кўра, Оллоқул Жўраевдан олинган дори воситалари кучли таъсир қилувчи модда эканлиги тасдиқланган.

Оллоқул Жўраев ушбу ҳаракатини жиноят эканини кеч пайқади. Мазкур жиноий иш судда атрофлича кўриб чиқилди.

Судда судланувчи Оллоқул Жўраев айбига иқрор бўлиб, қилган ишидан пушаймонлигини билдирди. Айтиш керакки, Оллоқул бу дорилар олди-сотдиси қонунга биноан таъқиқланганлигини билса-да, даромад топиш мақсадида кучли таъсир қилувчи дори воситаларни қонунга хилоф равишда ўтказмоқчи бўлган.

Суднинг ҳукми билан Оллоқул Жўраевни озодлиги чекланди. Бир ҳунарни эгалламасдан, қонуний даромад топишни ўйламасдан, енгил-елпи ҳаётни орзу қилиш уни шу куйга солди. Бу бошқаларга ҳам сабоқ бўлиши керак.

ОЙБЕК ЖУМАНОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

ФИРИБГАР ОЗОДЛИКДАН МАҲРУМ ҚИЛИНДИ

очерк

Ҳозирги вақтда кунда-кунора оммавий ахборот воситалари ва ижтимоий тармоқларда фирибгарликнинг турли кўринишлари, усулларидан огоҳ этувчи хабар, лавҳа ёки суд очеркларига кўзимиз тушади. Лекин айрим юртдошларимиз пешоналари деворга урилиб, ўзлари жабрланувчи ёки судланувчига айланмагунча кўзларини очишмаяпти.

Адхам Турдиев (исм-фамилия ўзгартирилган) Ободонлаштириш бошқармаси кадрлар бўлими бошлиғи лавозимида ишлаб келгани ҳолда, фирибгарлик йўли билан моддий бойлик орттириш мақсадида бир неча фуқароларни алдаб, уларнинг номига онлайн шаклда турли банк мобиль иловаси орқали микроқарз сифатида пулларни олишга эришади. Олинган пулларни эса ўзининг шахсий эҳтиёжлари учун ишлатиб юборган. Соддадил инсонлар Адхамни гапларига ишониб, унинг тузоғига илинган.

Турли банк мобиль иловаси орқали микроқарз сифатида жами 44 нафар фуқарони номига олинган пуллар миқдори 700 миллионга етди. Адхамни бу ҳаракати уни панжара ортига етаклади. 

Халқимизда бировнинг ҳақидан ҳазар қилиш, ҳаром луқмадан узоқроқ бўлиш ҳақида кўплаб ибратомуз ўгитлар бор. Бундай ўгитларга амал қилганлар ҳалол, покиза яшайдилар. Аммо амал қилмайдиганлар эса ҳам жиноятчи, ҳам гуноҳкор тамғасини оладилар.

Судда Адхам Турдиев айбига иқрорлигини ва чин дилдан пушаймонлигини, агар имконият берилса, озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо берилса, барча жабрланувчиларнинг моддий зарарини қоплаб беришини билдирди. Суд эса жабрланувчиларнинг кўрсатувларини тинглаб, жиноят иши ҳужжатларини ўрганиб чиқиб ва ишда тўпланган далилларга баҳо бериб, мансабдорлик ва моддий жавобгарлик юклатилган лавозимларда ишлаш ҳуқуқидан маҳрум қилиш ҳамдаа озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинлашни лозим топди.

Шуни айтишадида, бундай одамларни орамизда озгина борлиги жамият ривожига ҳам, одамларнинг фаровон турмуш кечиришига ҳам салбий таъсир қилади. Бир кун келиб қилмишлари фош бўлганида эса қонун олдида жавоб бериб, тегишли тартибда жазо оладилар.

Шундай экан, фирибгарлардан эҳтиёт бўлинг!

ОЙБЕК ҲАЙИТОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

ФИРИБГАР ТЎҚИГАН ЁЛҒОН ОҚИБАТИ

очерк

Орамизда шундай инсонлар ҳам борки, текин даромад топиб яшашни ўзига гўёки шиор қилиб олгандек. Ботир Ахмедов (исм-фамилиялар ўзгартирилган) бозорқум, яъни бир деҳқон бозорининг раҳбари. Кунларнинг бирида унинг ҳузурига Муяссар Қодирова ташриф буюриб, доимий равишда гуруч маҳсулотлари сотиш учун жой ажратиб беришини сўрайди. Шунда бозор раҳбари Ботир унга ўзига тегишли бўлган бозор маъмурияти биноси жойлашган ернинг 30 квадрат метр ҳажмидаги қисмини 70 миллион сўм миқдоридаги пулларга сотишини, кейинчалик эса “Сотиб олувчи” ўз маблағлари ҳисобидан маъмурият биносининг сотиб олинган қисмини бузиб, савдо дўкони қуриб олишини, ер ва дўконнинг ҳужжатларини ўзининг танишлари орқали унинг номига расмийлаштириб беришини айтади.  

Шундан сўнг Муяссар Қодирова бозорқумнинг таклифига рози бўлади. Бироқ кейинчалик суриштириб кўрса, ушбу бино ва ундаги ер майдонини сотиш ҳуқуқига бозорқум умуман эга эмаслигини билгач, унинг бу ҳаракатлари қонунга мутлақо зид эканлиги юзасидан ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органга мурожаат қилади.

Ботир Ахмедов ваъда қилганидек, Муяссар Қодировага бозор маъмурияти биноси жойлашган ернинг 30 квадрат метр ҳажмидаги қисмини ажратиш учун талаб этган 70 миллион сўмдан бир қисмини яъни 10 миллион сўмини хизмат мавқеидан фойдаланган ҳолда Термиз шаҳридаги ресторанларни бирида олган вақтида ашёвий далиллар билан тезкор тадбир иштирокчилари томонидан ушланади.

Шуни айтишадида одамларни алдаш, мол-мулкини фирибгарлик йўли билан қўлга киритишга уриниш ҳеч кимга ҳеч қачон яхшилик келтирмаган.

Суд мажлисида судланувчи Ботир Ахмедов айбига тўлиқ иқрор бўлиб, ўз кўрсатувида, унинг ушбу қилмишидан оила аъзоларининг хабари йўқлигини, қилмишидан пушаймонлигини билдириб, суддан қонуний енгиллик беришни сўради. Суд унга нисбатан қилган жиноят ишидан чин дилдан пушаймонлигини инобатга олиб ва оилавий шароитидан келиб чиқиб, қилган жиноят ишига мос равишда жазо тайинлади.

Қилмиш-қидирмиш, деб бежизга айтишмайди. Ҳар бир қилган жиноятнинг албатта, жазоси бор.

ОЙБЕК ЖУМАНОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

ГУЛЗОРДАГИ ТЎҚНАШУВ

очерк

Жўрабек (исм-фамилиялар ўзгартирилган) 2020 йил март ойида Қизириқ туманида жойлашган автомактабда ўқиб “В,С” тоифали ҳайдовчилик гувоҳномасига эга бўлади. Шундан буён енгил турдаги транспорт воситаларини бошқариб келиб, доимий ишлаш жойи бўлмагани учун мавсумий равишда қурилиш ишлар эди.

У қурувчи устаси бўлганлиги сабабли иши юзасидан номида бўлган “Кобальт” русумли автомашинасида ишга бориб келиб юрарди. Кунларнинг бирида таниши Хасан унга “-Ука Шеробод туманида иш бор, бировнинг уйига туникафон қоқишимиз керак, ишламайсанми?” деб таклиф билдиради. Ўша вақтларда бекор бўлганлиги учун Хасанни таклифига рози бўлади. Ўзига таниш бўлган Хасан, Салим ва Музаффарлар билан биргаликда Шеробод туманида яшовчи бир шахснинг яшаш хонадонига туникафон қоқишни бошлаб юборишади. Икки кун мобайнида эрталаб биргаликда бошқарувидаги автомашинасида ишга келиб кечга яқин яна биргаликда уйга қайтишади.

Шу билан орадан кунлар ўтиб 2025 йил 03 февраль куни эрталаб соат 08:30 ларда бошқарувидаги “Кобальт” русумли автомашинада шериклари ишга қараб йўл олади. Шеробод туманига бориш учун Қизириқ тумани “Гулзор” маҳалласи ҳудудидан ўтган 4Р100 автомобиль йўлида ҳаракатланиб кетаётган пайтида олдида кетаётган оқ рангли “Нексия-3” русумли автомашинани қувиб ўтиш учун тезликни оширади ва қувиб ўтиш манёвирини бажараман деб ўзига қарама-қарши йўналишга чиққанида “Нексия-3” русумли автомашина ҳам тезлигини ошира бошлайди ва қандайдир уни қисиб юборади. Натижада бошқарувни йўқотиб ўзига қарама-қарши томоннинг четки қисмига чиқиб кетади ва автомашинаси ўнг томони билан ёнбош бўлиб унга қарама-қарши томондан ҳаракатланиб келаётган оқ рангли “Дамас” русумли автомашинанинг олд томонидан бориб урилиб йўл четидаги зовурга юмалаб кетади.

Ўша вақтда ўзида бўлганлиги учун атрофдагиларни ёрдамга чақира бошлайди. Аммо ёнидагиларнинг юзидаги қонни кўриб ҳушини йўқотиб қўяди. Ўзига келганида шифохонада ётган бўлади.

Афсус йўл транспорт ҳодисаси вақтида унинг “Кобальт” русумли автомашинасида йўловчи бўлган Музаффар, “Дамас” русумли автомашинасида бўлган 2 нафар йўловчи олган оғир тан жароҳатлари натижасида вафот этади.

Ҳар икки автомашинадаги бошқалар эса турли даражадаги тан жароҳати олиб, шифохонага ёткизилади.

Жиноят ишлари бўйича Қизириқ туман судида ўтказилган очиқ суд мажлисида Жўрабек айбига иқрорлигини, чин дилдан пушаймонлигини, вафот этган марҳумларнинг яқинларидан кечирим сўраганини, жабрланувчилардан ҳам кечирим сўраганини, уларга етказилган моддий зарарларни қоплашганини баён этиб, суддан енгилроқ жазо тайинлашни сўради.

Қонунларимизда ҳайдовчи ҳаракатланиш чоғида бошқа йўл ҳаракати иштирокчиларини ҳаракатланишига хавф туғдирмаслиги керак деб белгилаб қўйилган.

Суд Жўрабек Бозоровнинг содир этган қилмиши оқибатида – уни ўз умрини панжара ортида ўташга лойиқ деб топди ҳамда қилмишига мос транспорт воситаларини бошқариш ҳуқуқидан маҳрум қилиш ва озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлади.

Аммо йўл транспорт ҳодисаси туфайли вафот этганлар энди бу дунёга қайтиб келмайди.

Фикримиз якунида шуни айтиш жоизки, ҳаётда кечаётган воқеа ва ҳодисалар учун ҳар кимнинг ўзи сабабчи бўлади.

ОЙБЕК ҲАЙИТОВ,

Сурхондарё вилоят судининг жиноят ишлари бўйича судьяси

Skip to content