ОИЛАВИЙ ЗЎРАВОНЛИККА УЧРАГАН ШАХСЛАР ҚОНУН ҲИМОЯСИДА
Сўнги йилларда аёллар ва болаларни турли зўравонлик ҳамда таҳдидларга учрагани ҳолати бўйича судларда келиб тушган иш материаллари кўрилиб, қонун доирасида чора кўрилмоқда. Жабрланувчилар бегона шахсларнинг зуғумидан кўра оилавий зўравонликдан кўпроқ азият чекмоқда.
Бундай аянчли ҳолатлар аёллар ва болалар ҳуқуқларини ҳимоясини кучайтиришни тақозо этади.
Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 592-моддасига кўра, х592-моддасига кўра, Оилавий (маиший) зўравонлик хотинига (эрига), собиқ хотинига (собиқ эрига), бир рўзғор асосида биргаликда яшаётган шахсга ёки умумий фарзандга эга бўлган шахсга нисбатан содир этилган мулк, таълим олиш, соғлиқни сақлаш ва (ёки) меҳнатга оид ҳуқуқни амалга оширишга тўсқинлик қилиш, мол-мулкига ва шахсий ашёларига қасддан шикаст етказиш, худди шунингдек ушбу шахслар соғлиғининг ёмонлашувига олиб келган тарзда уларнинг шаъни ва қадр-қимматини таҳқирлаш, уларни қўрқитиш, яқин қариндошларидан ажратиб қўйиш, башарти жиноят аломатлари, шунингдек ушбу Кодексда назарда тутилган бошқа ҳуқуқбузарликлар аломатлари мавжуд бўлмаса, – базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн бараваридан йигирма бараваригача миқдорда жарима солишга ёки ўн суткагача муддатга маъмурий қамоққа олишга сабаб бўлади.
Ушбу ҳуқуқбузарликни маъмурий жазо қўлланилганидан кейин содир этган шахс Жиноят кодексининг 1261-моддасига асосан жиноий жавобгарликка тортилишига асос бўлади.
Энг асосийси қонунчиликнинг мазкур нормаларидан айрим фуқароларнинг бехабарлиги натижасида бу турдаги ҳуқуқбузарлик ва жиноятлар сони кўпаймоқда.
Жиноят ишлари бўйича Ангор туман судига кўрилган оилавий зўровонлик билан боғлиқ бўлган ишлар сони кундан-кунга кўпайиб бормоқда.
Айбдор шахслар жабрланувчидан кечирим сўраб ярашган бўлса-да, айбдор шахснинг вояга етмаган фарзандлари кўз ўнгида жанжаллашиб, вояга етмаган болаларга маънавий зарба берганлиги, жабрланувчилар айбдорга моддий қарам бўлганлиги учун даъвосидан воз кечганлиги ҳолатлари инобатга олиниб, айбдор шахсга қонун доирасида жазо тайинланиш билан таъсир чораси кўрсатилмоқда.
Суд амалиётида кўрилган оилавий зўравонлик билан боғлик ишларнинг аксарияти айбдор шахснинг спиртли ичимликни ичишга ружу қўйганлиги, эри ҳеч жойга ишламаслиги натижасида оиладаги моддий етишмовчилик, рашк асосида содир бўлган жанжаллар ташкил қилади.
Таъкидлаш керакки, судлар томонидан хотин-қизларга ва болаларга ҳар қандай зўровонлик учун жавобгарликни муқаррарлигини таъминланади. Шунингдек, аёлларга оилавий низоларга тилига эҳтиёткорроқ бўлиши ҳам ҳар қандай зўровонликни олдини олиши мумкинлиги тушунтирилади.
ХАДИЧА РАХИМОВА,
Жиноят ишлари бўйича Ангор туман суди тергов судьяси